تبلیغات
انتخاب صالحین

انتخاب صالحین
إنّ الله یأمرُکم أن تُؤدّوا الامانات إلی أهلها
نویسندگان
نظر سنجی
وظایف و مسئولیّت روحانیت و حوزه علمیه را در چه می دانید؟








لینک دوستان
پیوندهای روزانه

اسباب آمرزش

قسمت دوم

توبه

دیگری گفتش گنه دارم بسی     با گنه چون ره برد آنجا کسی

گفت ای غافل مشو نومید از او       لطف خواه و دولت جاوید از او

گر گنه کردی در توبه ست باز       توبه کن کاین در نخواهد شد فراز

درباره اولین وسیله ی آمرزش الهی که توبه هست، در قسمت اول، مقداری پرداختیم. اما توبه نیاز به بحث و شناخت بیشتری دارد. که اگر توبه با شناخت کامل و با همه ی ارکان آن انجام بگیرد، نه تنها خداوند توبه پذیر و مهربان، گناه و یا گناهان بنده ی توبه کارش را می بخشد، بلکه او را به درجات بالا و والای انسانیت هم نیل می دهد، در دنیا و آخرت. نمونه های تاریخی مستندی هم وجود دارد.

شاه اسماعیل صفوی بعد از فتح بغداد به زیارت سید الشّهدا و حضرت عباس علیهما السلام و دیگر شهداء کربلا شتافت، اما به زیارت حرّ نرفت. می گفت: اگر توبه ی او پذیرفته شده بود، از سالارش دور نمی ماند. گفتند: بعد از شهادت حرّ بستگانش از قبیله او که نزدیک کربلا بودند، جسد او را با اصرار و تلاش فراوان از میدان جنگ خارج ساختند و در اینجا به خاک سپردند. شاه اسماعیل گفت: «من به زیارت او می روم به این شرط که دستور دهم قبر را بشکافند و درون قبر را بنگرم اگر شهید باشد نپوسیده است و برای او مقبره می سازم.» هنگامی که قبر را شکافتند، شگفت زده شدند. دیدند پیکر به خون آغشته او پس از گذشت بیش از هزار سال تازه و سالم است. زخم های زیاد او گویی تازه وارد شده. و دستمالی که سالارش حسین علیه السلام بر سر او بسته شده بود بر پیشانی دارد. شاه اسماعیل گفت: «این دستمال از امام حسین علیه السلام است و برای ما مایه برکت و پیروزی بر دشمنان و مایه شفای بیماران.» به همین جهت با دست خویش آن را باز کرد و دستمال دیگری بست. اما به محض باز کردن آن دستمال، خون جاری شد. هر تلاشی بی حاصل بود. به ناچار همان دستمال را بر سر حرّ علیه السلام بست. تا خون بند آمد. دستور داد برای او مقبره ساختند. این همان اثر توبه حرّ است. زمانی که گفت: «اللهم الیک أنبتُ، فتب علیّ». چه گناهی بزرگتر از گناه حرّ که راه را بر امام و فرزند روسول خدا و خاندان نبوت، بست. اما توبه حتی این گناه را هم از پرونده او پاک کرد.(1)

یا همه داستان فضیل بن عیاض را شنیده اید. عمری در فسق و فجور و دزدی گذراند. اما با شنیدن آیه 16 سوره حدید، به خود آمد و توبه کرد. و شد یکی از خداشناسان و سالکان و به درجه عرفان الهی رسید. و کتابی در عرفان دارد به نام مصباح الشّریعه که عرفای زیادی آن را شرح کرده اند. عرفان اسلامی در هشت جلد قطور از شیخ حسین انصاریان در شرح همین کتاب است. (2)

یا داستان آن سه نفری که ترک جهاد کردند و در مدینه ماندند و پیامبر آنها را طرد کرد و آنها توبه کردند و خداوند توبه آنان را پذیرفت. یکی از آیات الهی در قرآن درباره آنان نازل شده است. آیه 118 سوره مبارکه توبه

استغفار و توبه

"توبه" در لغت یعنی رجوع و بازگشت و در اصطلاح به برگشتن به سوی خدا و ترک گناه گفته می شود. از آیات و روایات بر می آید که توبه مرحله بعد از استغفار است. توبه رفتن و حرکت به سوی معبود است و لازمه آن پاک بودن انسان از آلودگی ها می باشد. استغفار کار شستشوی بنده از آلودگی های ناشی از گناه را انجام می دهد. استغفار مرحله طلب آمرزش و زدودن آلودگی هاست، و توبه مرحله عملی جبران کوتاهی ها و آراستگی به کمالات است. مثل شستن دستان آلوده و معطر کردن به گلاب.استغفار به معنای شستشو و توبه به معنای کسب کمالات است.

حقیقت توبه

توبه تنها به زبان نیست، حتی اگر قلباً هم توبه کرده و پشیمان شود هم حقیقت توبه محقق نشده است. بلکه باید در عمل بر جبران گناه برآید. فقط خواندن دعاهای مأثوره کفایت نمی کند، شرط لازم هست ولی شرط کافی نیست. أستغفر الله ربّی و أتوب الیه، تنها حکایت از توبه می کند و صیغه توبه می باشد. آمرزنده و مهربان بودن خدا به توبه کار و استغفار کننده ی صرف، تعلق نمی گیرد، بلکه یک کار دیگر هم باید انجام دهد و آن هم اصلاح گذشته و جبران گناهان می باشد. خداوند در قرآن می فرماید:

«ثمّ إنّ ربّک للّذین عمِلوا السّوء بجهالةٍ ثمّ تابوا من بعد ذلک و أصلحوا إنّ ربّک من بعدها لغفورٌ الرّحیم»(3) یعنی: سپس پروردگار تو نسبت به کسانی که از روی جهالت گناه کردند و آنگاه توبه کردند و درستکاری کردند و گذشته ها را اصلاح کردند، البتّه پروردگارت بعد از آن آمرزنده ی مهربان است.

هر گناه یک جور توبه

برای هر نوع گناه توبه ای مخصوص به خود وجود دارد. رسول خدا صل الله علیه و آله می فرماید: «أحدثَ لکلّ ذنبِ توبةً، السّر بالسّر و العلانیّة بالعلانیِة»(4) یعنی: برای هر گناه توبه ای قرار داده، برای گناه پنهانی توبه پنهانی و برای گناه آشکار توبه آشکار. بر این اساس گناهان به سه دسته تقسیم می شوند: 1- گناهانی که به صورت ترک فرائض و واجبات هستند. مثل ترک نماز و روزه و خمس و زکات 2- گناهانی که به صورت تخلف از نواهی پروردگار می باشند و مربوط به مردم نمی باشند. مثل شرب خمر، زنا، چشم چرانی 3- گناهانی که علاوه بر نافرمانی خدا و تخطی از نواهی الهی، حق مردم را نیز ضایع کرده. مثل غیبت، تهمت، سرقت، ربا، غصب.

توبه ی دسته اول: تدارک فرائض ترک شده می باشد. تارک نماز، نماز اقامه کند و نمازهای قضا شده را نیز به جا آورد. توبه دسته دوم: استغفار و پشیمانی و عزم جدّی بر انجام ندادن آن دسته از گناه می باشد و دیگر تکرار نکند. توبه دسته سوم: جلب رضایت شخصی که آن حق از او ضایع شده. اگر حق مادّی بوده برگرداند و اگر معنوی بوده، غیبت یا تهمت بوده اگر او را بخشید، توبه اش قبول می شود. در توبه ی گناه  تضییع حق الناس هم باید استحلال کند و رضایت ذی حق و هم رضایت خداوند جلب شود. در تضییع حق الله فقط رضایت الهی باید جلب شود. اگر ترک واجب بوده، انجام بدهد. اگر مرتکب حرامی شده، ترک کند.

مثلاً درباره غیبت رسول خدا صل الله علیه و آله به اباذر فرمودند: «یا اباذر! ایّاک و الغیبة و الغیبة لا تغفر حتی یغفرها صاحبها»(5) یعنی: ای اباذر! از غیبت بپرهیز، غیبت آمرزیده نمی شود، مگر اینکه شخص غیبت شده آن را ببخشد.

محدوده توبه

اگر جرم بخشی به مقدار بود             نماند گنهکاری اندر وجود (6)

وسعت پذیرش توبه از جانب خداوند برای همه گنه کارها و از همه گناهان است. یعنی راه به طرف خداوند برای هر کس و با هر گناه باز است.

«یا عبادی الذین أسرفوا علی أنفسهم لا تقنطوا من رحمة الله إنّ الله یغفر الذنوب جمیعاً» (7)  یعنی: ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده اید، از رحمت خداوند نا امید نشوید؛ که خدا همه ی گناهان را می آمرزد. زمر 55

تعجیل در توبه

چو دی رفت و فردا نیامد به  دست          حساب از همین یک نفس کن که هست

تاخیر در توبه، تاخیر در انجام دستور الهی است. چرا که خداوند فرموده: «توبوا الی الله»، توبه کنید و بازگشت کنید به سوی خداوند. کسی که توبه را تاخیر می اندازد مغرور است، خود را در برابر خداوند کسی می داند. امام جواد علیه السلام می فرماید: «تاخیر التوبة اغترار، و طول التسویف حیرة.»(8) یعنی: تاخیر توبه نوعی غرور و طولانی نمودن آن و امروز و فردا کردن سرگردانی و حیرت است. و امیر مومنان علیه السلام می فرماید: «لا تکن ممن ... یُرخّی التوبة بطول الامل» یعنی: از آنان نباش که توبه را با آرزوهای دراز به تاخیر می اندازند. و نیز فرمودتد: «لا دین لمسوّف التوبة» یعنی: آنکس که توبه را به آینده موکول می کند دین ندارد.

آثار و برکات توبه

1-      گناهان را محو و نابود می کند. «توبوا الی الله ... عسی ربکم عن یکفر عنکم سیئاتکم»(9) توبه کنید به سوی خداوند ... امید است پروردگارتان گناهانتان را بپوشاند.

2-      برکات زمین و آسمان را بر توبه کاران نازل می کند. «فقلت استغفروا ربکم إنه کان غفّاراً و یُرسل السّماءَ علیکم مدراراً و یمددکم بأموالٍ و بنین و یجعل لکم جنّاتِ و یَجعل لکم أنهاراً»(10) یعنی: به آنها گفتیم: از پروردگار خویش آمرزش بطلبید که او بسیار آمرزنده است. تا باران های پر برکت آسمان را پی در پی بر شما فرستد. و شما را با اموال و فرزندان فراوان کمک کند و باغ های سرسبز و نهرهای جاری در اختیارتان قرار دهد. این وعده ها برای شب زنده داران نیست بلکه برای توبه کاران می گوید.

3-      نه تنها گناهان را می پوشاند، بلکه تبدیل به حسنات می کند. «الا من تاب ... یبدّل الله سیّئاتهم حسنات»(11) یعنی: مگر کسانی که توبه کنند ... خداوند گناهان آنان را به حسنات تبدیل می کند.

زمانی که توبه سودی ندارد

در هنگام مرگ توبه پذیرفته نیست. «ولیست التوبة للذین یعملون السیئات حتّی اذا حضر احدهم الموتُ قال انّی تبتُ الآن»(12) یعنی: و توبه ی کسانی که پیوسته گناه می کنند تا چون مرگ یکی شان فرارسد گوید: اینک توبه کردم، پذیرفته نیست.

 

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1-      1- محمد شریف رازی، کرامات الصالحین

2-     2-   شیخ حسین انصاریان، سایت عرفان

3-      3- سوره نحل آیه 13

4-      4- محمدی ری شهری، منتخب میزان الکمه، ص 220

5-      5- وسائل الشیعه، ج 12، ص 281

6-      6- سعدی شیرازی

7-      7- سوره زمر، آیه 53

8-     8-  تحف العقول، ص 456

9-      9- سوره تحریم، آیه 8

10-  10- سوره نوح، آیه 10 الی 12

11-  11- سوره فرقان، آیه 70

12-  12- سوره نساء، آیه 18




برچسب ها: اسباب آمرزش، توبه، حقیقت توبه، استغفار و توبه، محدوده توبه، تعجیل در توبه، وسیله آمرزش،
[ یکشنبه 24 دی 1391 ] [ 02:01 ق.ظ ] [ داود نوروزی ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By Weblog Skin :.
درباره وبلاگ


آیت الله محمود رجبی
کاندیدای مجلس خبرگان رهبری
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم
قائم مقام علامه مصباح یزدی در موسسه امام خمینی رحمه الله

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :